Depresyonun Psikodinamiği

Depresyonun Psikodinamiği

Depresyonun klinik belirtileri birçoğumuzun aşina olduğu; çökkün bir yüz, sürekli üzüntü, enerjisizlik, günlük hayattan zevk alamama, uyku ve yeme düzeninde bozulmalar gibi hemen tespit edilebilecek belirtilerdir. Depresyonu normal yas sürecinden ayıran, ikisinin farklarını belirten ilk yazar Freud’dur Yastaki birey, dış dünyanın bazı önemli yönlerden eksikliğine duyduğu üzüntüyü yaşantılar (örn.; sevilen birinin ölümü). Ancak depresyondaki birey için eksiklik, kendiliktedir.  Kaybedilmiş, hasar görmüş olan şey kendiliğin bir parçasıdır.

Depresif bireyler, erken çocukluk döneminde memeden çok erken veya ani olarak kesilmiş veya uyum sağlama kapasitesinin çok üstünde bazı hayal kırıklıkları yaşamış kişiler olarak görülmüşlerdir. Freud depresif eğilimlerin önemli bir öncülünün erken çocukluk döneminde yaşanan kayıp deneyimi olduğunu söyler. Çocuğun, ayrılma-bireyleşme döneminde yaşadığı kayıp, bazı depresif dinamiklerin yerleşmesini neredeyse kaçınılmaz kılar. Yas tutmanın engellendiği bir aile ortamında büyüyen çocuk için de aynısı söylenebilir. Örneğin ebeveynlerinin boşanmasının ardından, çocuğa bu durumda üzülecek bir şeyin olmadığının, anne-babasının ayrı evlerde yaşamasının çok daha iyi olacağını söylenmesi ve çocuktan da üzülmeyeceği konusunda güvence almak için ısrar edilmesi durumunda; çocuğun yas duygusu gözden kaybolup gizlenir ve sonunda, kendilikte bir şeylerin hatalı olduğu inancı biçimini alır.

Depresif dinamiklerin yerleşmesini sağlayan bir diğer etken de yine çocukluk döneminde acı çekmenin, üzüntü duymanın bencilce ve şımarıkça olduğu; bu duyguların uygunsuz ve utandırıcı olarak adlandırıldığı bir aile içinde büyümektir. Örneğin düştüğü ve dizini yaraladığı için ağlayan bir çocuğa, acısının üstesinden gelsin ve ağlamayı bıraksın diye azarlayıcı bir tutumla yaklaşmak; çocuk için kendiliğin bu yönlerini saklama ve eleştirel ebeveynle özdeşleşme sonucu kişiliğin bu yönlerinden nefret etme eğilimi doğurur. Bu durum, depresif bireylerde yoğun olarak görülen suçluluk duygusunu da açıklamış olur.

Son olarak depresif dinamiklere yol açan çok güçlü etkenlerden biri de erken çocukluk döneminde ebeveynlerinden birinin yaşadığı belirgin depresyondur. Depresyonlu bir anne, çocuğuna ihtiyaç duyduğu bakımı vermeyi ne kadar çok istese de bunu tam anlamıyla hiçbir zaman gerçekleştiremeyecektir. Çocuk da annenin yaşadığı bu depresyondan yoğun bir şekilde etkilenir. İsteklerinin gereksiz olduğunu, annesini daha çok yorduğunu düşünerek büyüyen bir çocuk; yetişkinlikte de bu dinamikleri sürdürecek ve diğer insanlardan bir şeyler isteme konusunda çekince duyacaktır. Çocuğun, depresyon yaşayan ebeveynine bağımlı olduğu dönem ne kadar erkense; yaşayacağı duygusal sıkıntılar da o kadar büyük olacaktır.

Erken çocukluk döneminde yukarıda bahsedilenlere benzer durumlar yaşantılamış bir çocuk, büyük çoğunlukla depresif bir kendilik geliştirir. Yetişkinlikte bu kişiler, en temelde kötü bir insan olduklarına inanırlar. Kendi içlerinde bulunan bencillik, haset, hırs, rekabet, şehvet gibi duyguların çok kötü olduğunu düşünüp bundan yoğun üzüntü duyarlar. Kötü biri olduklarına dair bilinçdışı dinamikleriyle baş etmek için hayırsever etkinliklere katılabilir, gönüllü faaliyetlerde bulunabilirler. Bu kişiler, ahlaki aşağılık duygusuna kapılmamayı, özsaygılarını sürdürmeyi ve depresif epizotlarından kaçınmayı; başkalarına iyilik yaparak başarırlar.

Zeynep Fenerci

KAYNAKÇA

Psikanalitik Tanı Klinik Süreçler İçinde Kişiliğin Yapısını Anlamak, Nancy MCWİLLİAMS, çev. Erkan KALEM, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 259 Psikanaliz/Psikoloji Dizisi 1

ISBN 978-605-399-105-2

depresif,çocuk,Depresyonun Psikodinamiği,ebeveyn,yas,

depresif,çocuk,Depresyonun Psikodinamiği,ebeveyn,yas,

depresif,çocuk,Depresyonun Psikodinamiği,ebeveyn,yas,

depresif,çocuk,Depresyonun Psikodinamiği,ebeveyn,yas,

depresif,çocuk,Depresyonun Psikodinamiği,ebeveyn,yas,